مطهر بن طاهر المقدسي ( المنسوب إلى أحمد بن سهل البلخي ) ( مترجم : محمد رضا شفيعى كدكنى )

255

البدء والتاريخ ( آفرينش وتاريخ ) ( فارسى )

استجابت دعا حاصل شود و آنان را خواهش و تضرّع و طاعت ايشان ، پس از آن ، به شكر است و نيكى . و اختلاف كرده‌اند كه كدام يك افضل‌اند : فرشتگان يا صالحان امت ؟ بسيارى از مسلمانان برآنند كه فرشتگان افضل‌اند . به دليل سخن خداى تعالى كه « [ بگو يا محمد ] نمىگويم نزد من است خزينه‌هاى خداى و نمىدانم غيب و نمىگويم كه من فرشته‌ام . » ( 6 : 50 ) و سخن خداى تعالى در حكايت از شيطان كه « گفت بازنداشتتان پروردگارتان از اين درخت مگر از بهر آنك اگر بخوريد همچون فرشتگان شويد يا جاودانه مانيد در جنّت . » ( 7 : 20 ) و سخن صواحب يوسف كه « معاذ الله كه گوييم اين آدمى است نيست اين مگر فرشته‌اى عزيز و گرامى . » ( 12 : 31 ) و سخن خداى تعالى : « بىفرمانى نكنند خداى را عز و جل در آنچه فرمايدشان و كنند هر چه آيدشان بدان فرمان . » ( 66 : 6 ) و سخن خداى تعالى كه « به پاكى ياد كنند خداى را به شب و روز و سست نشوند از تسبيح . » ( 21 : 20 ) و سخن خداى تعالى كه « و گرامى كرديم آدميان را و برنشانديمشان بر ستوران ، در صحرا ، و بر كشتى ، در دريا ، و روزى داديمشان از خوشيها و فضل داديمشان بر بسيارى از خلقان . » ( 17 : 70 ) و چون خداى نگفت « بر همه آنان كه آفريديم » دانسته مىشود كه هستند كسانى كه از آدميان افضل‌اند . و گفته‌اند كه آيا برابر است حال كسى كه هرگز گناهى نمىكند با حال آن كس كه هرگز از گناه بر كنار نيست . يا چگونه مىتوان برترى داد عمل كسى را كه عمرش صد سال است و آن كس كه عمرى جاودانه دارد ؟ و بعضى برآنند كه صالحان از مسلمانان افضل از فرشتگان‌اند ، چرا كه ايشان مشقّت طاعات را با پيكار شهوات و ممانعت شيطان و عمل كردن به غيب ، از سر خوف و طمع ، تحمل مىكنند . و چه نسبتى است ميان طاعت آن كس كه از شوايب هوى پالوده شده است و از مزاحمت شهوات خالص گرديده و به سايبان عصمت مدد يافته و از وسوسه‌ها پاسدارى شده است و طاعت آن كس كه در سرشت او هوى را نهاده‌اند و در طبع او شهوات را قرار داده‌اند و دشمنانى از نفس او و جنس او ، و شيطان او ، بر وى موكل‌اند ؟ و با تحمل رنج و مشقت و دشوارى است كه فضيلت عمل را استحقاق توان يافت . و گفته‌اند جاى انكار نيست كه فرشتگان افضل از آدميان‌اند و از بسيارى از اهل اسلام ، تا بدانجا كه منكر نمىشويم آياتى را كه خصم تلاوت كرده است و همانا كه تفضيل مىنهيم فاضلان از اهل ايمان را و صالحان ايشان را ، آنجا كه خداوند فرشتگان را از براى صفّى خويش آدم به سجده واداشت . آيا اين به معنى سبق او در فضيلت نبود كه خداى تعالى